Bugojanska grupa ili grupa Feniks je neformalni naziv hrvatske paravojne organizacije koja se probila na područje Jugoslavije na današnji dan 1972. godine

Oformljena od strane hrvatske nacionalističke emigracije, cilj grupe bio je vršenje terorističkih akcija radi pokretanja gerilskog rata za rušenje Jugoslavije i obnovu NDH.

Bugojansku grupu je organizovalo Hrvatsko revolucionarno bratstvo (HRB), tajna organizacija koja je bila osnovana 1961. u Australiji i djelovala u Evropi, te SAD-u. Osnovni cilj HRB-a je bilo rušenje SFR Jugoslavije dizanjem ustanka Hrvata i obnova Nezavisne države Hrvatske.

Nakon Hrvatskog proljeća 1971. godine, HRB je bio uvjerenja da je u Hrvatskoj bila povoljna klima da se pokrene oružani ustanak. Nakon kratke pripreme, organizirali su ljudstvo, oružje i novčanu podršku te poslali inicijalnu grupu od 19 gerilaca, koj su imali zadatak pokrenuti ustanak. Većina terorista je došla iz Australije, dok je vojna oprema bila nabavljena u Njemačkoj. Predvodili su ih braća iz okoline Tuzle, Adolf i Ambroz Andrić.

Pripadnici grupe

Ambroz Andrić

Adolf Andrić

Pavao Vegar

Ilija Glavaš

Đuro Horvat

Vejsil Keškić

Viktor Kocijančić

Petar Bakula

Ludvig Pavlović

Mirko Vlasnović

Ilija Lovrić

Filip Bešlić

Stipe Ljubas

Vlado Miletić

Vinko Knez

Ivan Prlić

Nikola Antunac

Vilim Eršek

Vidak Buntić

Ime operacije HRB-a nezvanično je glasilo “Feniks”. Pored Feniksa paralelno su trebale biti obavljene akcije “Matilda” (miniranje glavnog transformatora u Zagrebu) i “Krug” (trovanje vodovoda u Beogradu). Nakon priprema u kampu u Salzburgu grupa se prebacuje u Jugoslaviju. Obučeni u uniforme 4. oklopne čete američke vojske prelašlisu ilegalno austrijsko-jugoslovensku granicu kod Dravograda. Naoružani su bili s 6 pušaka Browing malog kalibra, 2 poluautomatske puške, 3 automata, 17 revolvera, 19 noževa, 10 prigušivača i 3 snajpera. Oružje je kupljeno od američkih vojnika stacioranih u Zapadnoj Njemačkoj.

Na cesti za Dravograd-Maribor dolazi do slučajnog susreta s Maršalom Titom, koji se vraćao iz lova i nalazio se sam s svojim šoferom u automobilu. Međutim prije nego što su feniksovci reagirali Titova limuzina se izgubila u daljini. Potom su zaustavili kamion koji je prevozio mineralnu vodu “Radenska” i zarobili vozača Franca Hibernika. Ilija Glavaš koji je jedini bio u civilnom odijelu, sjeda za volan. Put kojim su vozili je počeo od Maribora preko Zidanog mosta do Karlovca. Prolaze Bihać, Petrovac, Ključ, Jajce, Donji Vakuf, Bugojno. Dana 23. juna stižu u podnožje Vran planine. Ondje su planirali postaviti bazu za vojne akcije.

Zarobljenog vozača Hibernika puštaju da se kamionom vrati za Maribor, uz prijetnju da će mu biti likvidirana porodica, ako bi prije Maribora obavijestio miliciju. Čim je Hibernik stigao u milicijsku stanicu počeo je rad telefona i teleprintera Službe bezbjednosti. Na području Bugojna, Gornjeg Vakufa, Prozora, Duvna podiže se opća mobilizacija Teritorijalne odbrane i pripadnika milicije. Dana 25. juna, grupa stiže do planine Raduše kod Bugojna. Ondje pronalaze nekoliko lovaca koji su se odmarali u sjenci planine. Iznenađeni lovci bivaju razoružani i pušteni da idu dalje. Rečeno ime je da odnesu vijest da su susreli “ustašku grupu” koja je samo prethodnica od 300 ustaških boraca.

Vojna operacija “Raduša 72”

Dana 25. juna, JNA, TO i vojna policija formiraju štab akcije “Raduša 72”.Na područje Bugojna je tokom 25. i 26. juna pristiglo oko 350 vojnika JNA, od toga 150 vojnih policajaca, 300 milicionera i 3.400 teritorijalaca.

Ujutro, 26. juna planina Raduša je bila potpuno blokirana. Prvi vatreni okršaj dolazi kad je grupa susrela vojne policajce pod komandom Miloša Popovića. U razmjeni vatre gine Popović i još jedan vojnik te jedan od članova grupe Feniks. Grupa se razbila na dva dijela ostavši bez municije.

U daljim okršajima izginuli su skoro svi članovi grupe, samo su četvorica uhapšena. Grupa Feniks je ubila ukupno 15 pripadnika vojne policije, teritorijalne odbrane i milicije.

Preživjeli iz grupe, Pavlović, Keškić, Vlasnović i Horvat, su suđeni na Vojnom sudu u Sarajevu.

Vejsil Keškić uhapšen je 29. juna u Rumbocima, a 21. decembra osuđen smrt. Đuro Horvat uhapšen je 2. jula kraj tunela blizu Jablaničkog jezera i tada je teško ranjen. Boravio je u Mostaru u bolnici, a zatim helikopterom prebačen u Bugojno na ispitivanje. U Sarajevu je 21. decembra osuđen na smrt. Ludvig Pavlović je uhvaćen 13. jula. On je jedini bio pomilovan i osuđen na 20 godina robije. Mirko Vlasnović se 27. jula predao pred porodičnom kućom u prisustvu brojne rodbine, 21. decembra osuđen je na smrt.

Streljanje je obavljeno 17. marta 1973. godine.

Ljubušak Ludvig Pavlović je izašao na slobodu 1991. ali je iste godine poginuo u Hercegovini.

Pavlović je poginuo u Studenim Vrilima na cesti između Tomislavgrada i Posušja u kratkotrajnom puškaranju s kolonom JNA. Ludvig Pavlović posmrtno je odlikovan tri puta. Po njemu je nazvana Postrojba za posebne namjene HVO-a.

(SB)

قالب وردپرس

KOMENTARI:
Loading...