Novo multisenzorno umjetničko djelo turskog umjetnika stvoreno je vizualizacijom ogromne arhive mističnih dokumenata iz 13. stoljeća vezanih za Mevlanu Dželaludina Rumija putem algoritma mašinskog učenja baziranog na umjetnoj inteligenciji. S ciljem da predstavi Rumijev pogled na svijet širokom spektru publike, “Rumijevi snovi” nude 6 i po minuta dugo uranjajuće iskustvo pokreta, svjetla i zvuka.

Digitalna instalacija je privukla značajno interesovanje još od svog prvog predstavljanja u kultnom kulturnom centru Atatürk u Istanbulu, stvorenom u čast 750. godišnjice smrti legendarnog mistika.

– Refik Anadol i njegov studio prikupili su multidisciplinarni skup podataka, uključujući kopije Rumijevog monumentalnog djela Mesnevija na 26 jezika, milione sačuvanih i arhivskih dokumenata, rukopisa i snimaka sufijske muzike i nastupa. Podaci korišteni u okviru umjetničkog djela prikupljeni su uz koordinaciju opštine Konya, Državnog arhiva Republike Turske, Državnog arhiva premijera, Muzeja Konya Mevlana, Gazi Husrev – begove biblioteke Sarajevo, Univerziteta Selçuk i drugih institucija. Fotografije su snimljene u muzeju Konya Mevlana, a u skupove podataka dodana su i mjesta koja nose tragove Rumija. Arhitektonski planovi i povelje certifikata o osnivanju svih Mevlevijskih loža širom svijeta dodani su vizuelnim i pisanim datotekama podataka – istakli su iz Ministarstva za kulturu i turizam Republike Turske. 

 

Kao jedna od svjetskih kulturnih ikona, Rumi je poznat po svojim izuzetnim pjesmama i riječima mudrosti. Inspirisan Rumijevim pozivom da “pronađemo svjetlo u sebi”, “Rumijevi snovi” ima za cilj predstaviti univerzum Mevlane Dželaludina Rumija širem spektru publike. Refik Anadol i njegov tim vjerovali su da je simboliziranje i materijaliziranje Rumijevog poziva u kratkom periodu moguće samo digitalnom umjetnošću. S tim uvjerenjem, oni su krenuli da prenesu mistikov besmrtni poziv pozivajući se na vizualna i slušna čula, stvarajući snove inspirisane Rumijem proizvedene umjetnom inteligencijom. Kao umjetnička manifestacija prijelaza između značenja svjetlosti, znanja i kretanja, “Rumijevi snovi” pozivaju posjetitelje, Rumijevim riječima, da “pronađu svjetlo iznutra koje osvjetljava svijet”.

“Rumijevi snovi” Refika Anadola predstavlja prvijenac u svijetu u okviru njegovog polja djelovanja. Multisenzorni projekat uranja posjetioce u umjetničko djelo i Rumijev pogled na svijet, upoznavajući one koji nisu upoznati s učenjem pjesnika i mistika u transcendentalnu tradiciju sufizma.

Najveći svjetski sufijski pjesnik i mistik, Mevlana Dželaludin Rumi, poznat je po svojim tekstovima i epskoj Mesneviji. Rumijevi zapisi su snažno utjecali na mističnu misao i književnost na globalnom nivou, a njegova popularnost je postala globalni kulturni fenomen. UNESCO je 2007. proglasio “Međunarodnom godinom Rumija” i opisao Rumija kao “jednog od velikih humanista, filozofa i pjesnika koji pripadaju čovječanstvu u cjelosti”.

Rumijeva smrt se svake godina obilježava se ceremonijama Šeb-i Arus (“noć vjenčanja”) u Konji, gdje se održavaju brojne izložbe, konferencije, koncerti i “sema” izvedbe u znak sjećanja na pjesnika.