Dan iskrcavanja savezničkih vojnika u Normandiju u Drugom svjetskom ratu, 6. jun 1944. godine, “Dan D”, kao i svi veliki dani istorije čovječansta ima svoje anegdote, neobične i nevjerovatne priče.

“Kada su došli Nijemci, muškarci su morali da se kriju. Ali kada su došli Amerikanci trebalo je sakriti žene”, kaže francuska šala koja najbolje sumira “erotičnu avanturu” koju su američki oficiri obećali svojim vojnicima koji su kretali u Francusku ne bi li ih motivisali za borbu. To u svojoj knjizi “Američki vojnici i žene”, navodi američka istoričarka Meri Luiz Roberts.

Propaganda je Francusku prikazivala kao “fenomenalan bordel naseljen sa 40 miliona hedonista”. Vojnici su imali časove stranih jezika i, kako navodi Roberts na osnovu objavljenih lekcija, učili su da na njemačkom kažu “Želiš li cigaretu” a na francuskom “Gospođo, veoma ste lijepi”.

Tako se u Avru i Šerburu desio “nevjerovatan broj slučajeva nedoličnog ponašanja”, od plaćanja prostitutkama i vođenja ljubavi “u sred dana, u parkovima, na grobljima, na željezničkoj pruzi”, do silovanja. Za silovanje su bila optužena 152 američka vojnika, od čega 130 crnaca. To je, prema istoričarki, znak “stalnog rasizma” u američkoj vojsci.

Uspjeh operacije “Overlord” nije uopšte bio osiguran. Stoga ne čudi da je američki general Dvajt Ajzenhauer, vrhovni komandant savezničkih snaga na zapadu, 5. juna napisao saopštenje jednostavno nazvano “U slučaju neuspjeha”.

“Desanti u zoni Šerbur-Avr nisu obezbjedili dovoljno snažan mostobran i morao sam da povučem trupe (…) Ako je počinjena bilo kakva greška, samo ja snosim odgovornost”, pisalo je u tom, nikad poslatom, izvještaju.

Napadi na plažama Juta, Gold, Džuno i Sord (Sword) su relativno brzo uspjeli, ali se iskrcavanje na plaži Omaha umalo pretvorilo u fijasko.

Tu su litice davale prednost njemačkim braniocima. More je bilo uzburkano i desantni čamci su tonuli. Vojnici su iskakali iz brodova u vodu do pasa. Neki su se tu i udavili. Od 34.000 Amerikanaca koji su se iskrcali na Omahu poginulo je ili bilo ranjeno 2.500, zbog čega je plaža dobila nadimak “Krvava Omaha”.

Kako navodi francuski istoričar Žan Kelien, za vojnike koji su dolazili avionima “iskakanja su često bila katastrofalna”. Ljudi bi se raštrkali, a s opremom teškom od 30 do 40 kilograma na leđima, nekada zarobljeni u močvarama, neki su umirali i prije prilike da stupe u borbu.

Da bi se Nijemci prevarili oko mjesta desanta, Britanci su pokrenuli masivnu operaciju nazvanu “Izdržljivost” (Fortitude). Cilj je bio da se Nijemci ubijede da će se iskrcavanje desiti u Skandinaviji a zatim u u Pa-de-Kaleu, više na sjeveru Francuske i bliže britanskim obalama, a ne u Normandiji.

Duž obale Engleske prema Pa-de-Kaleu su zato bili podignuti vojni logori i postavljeni tenkovi na naduvavanje. Bile su slate lažne radio poruke a organizovana je i dostava pogrešnih informacija njemačkim obaviještajnim službama.

Prevara je bila toliko uspješna da su Nijemci i nakon 6. juna vjerovali da će doći do iskrcavanja u Pa-de-Kaleu a Adolf Hitler je u tom ubijeđenju odlagao naređenje 15. armiji, stacioniranoj u Pa-de-Kaleu, da se uključi u borbe u Normandiji.

“Operacija ‘Izdržljivost’ je bila ta koja je zaista napravila razliku”, kaže britanski istoričar Entoni Bivor, ekspert za Drugi svjetski rat.

Međutim, trebalo je i spriječiti neprijatelja da dešifruje vojničke poruke tokom iskrcavanja. Nijemac koji govori engleski bi lako mogao da razumije šta se priča ako bi se ubacio na istu talasnu dužinu. Međutim, šifriranje i dešifrovanje je oduzimalo previše vremena.

Amerikanci su onda kao veziste postavili Indijance, prije svega Komanče.

“Otac mi je objasnio da na jeziku Komanča ‘ludi bijeli čovjek’ označava Hitlera”, naveo je sin jednog veterana. Mitraljez kalibra 30 milimetara je bio “mašina koja bljuje vatru”, bombarder “trudna ptica” a minsko polje “podzemno koje ubija”.

A britanska pošta se u decembru prošle godine izvinila zbog greške na markici posvećenoj 75. godišnjici “Dana D”, gdje su američki vojnici prikazani prilikom iskrcavanja na tadašnju holandsku Novu Gvineju.(B92)

قالب وردپرس

KOMENTARI:
Loading...